Als leraar wil je weten hoe je je les het beste opbouwt. Een lesmethode geeft je daarvoor een kant-en-klare structuur: een samenhangend pakket van lesmateriaal, uitleg en oefeningen waarmee je leerlingen stap voor stap leert wat ze moeten weten. In het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs werken scholen met zulke methodes, zodat de leerstof logisch is opgebouwd en aansluit op de doelen van de klas.
Wat houdt een lesmethode precies in?
Een lesmethode is meer dan een boek of werkblad. Het is een compleet systeem van lesmaterialen dat een vak of thema behandelt. Daarin vind je uitleg voor de leraar, opdrachten voor leerlingen, oefeningen, toetsen en soms digitale hulpmiddelen. Alles hangt met elkaar samen en is bedoeld om de leerstof op een vaste manier aan te bieden.
Het grote voordeel is structuur. Je hoeft als leraar niet zelf alles te bedenken of bij elkaar te zoeken. De methode legt vast wat je wanneer behandelt, hoe je dat doet en hoe je controleert of leerlingen het begrijpen.
Welke soorten lesmethodes zijn er?
Er zijn veel verschillende soorten, afhankelijk van het vak, de leeftijdsgroep en de aanpak van de school. Grofweg kun je onderscheid maken tussen drie typen:
- Traditionele methodes: Gebaseerd op directe instructie. De leraar legt uit, leerlingen oefenen. Dit is een veelgebruikte aanpak in het basis- en voortgezet onderwijs voor vakken als rekenen, taal en spelling.
- Thematische methodes: Leerlingen werken aan een overkoepelend thema. Verschillende vakgebieden komen samen in één project of les. Dit zie je vaak bij zaakvakken zoals aardrijkskunde, geschiedenis en natuur.
- Ervaringsgericht leren: Leerlingen leren door zelf te doen, te onderzoeken of te ervaren. De methode biedt dan meer ruimte voor eigen inbreng en ontdekking.
Naast deze brede typen bestaan er ook methodes voor specifieke doelgroepen. Zo zijn er lesmethodes voor nieuwkomers, voor leerlingen die emotionele ondersteuning nodig hebben, of voor studenten die een vak als Klassiek Grieks leren aan de universiteit.
Hoe kies je de juiste lesmethode?
De keuze voor een lesmethode hangt af van meerdere factoren. Het is niet één groep die dit beslist, maar een samenspel van de school, de leraar en soms ook ouders of leerlingen.
Kijk bij het kiezen naar de volgende punten:
- Sluit de methode aan op de kerndoelen of examenprogramma’s van de overheid?
- Past de aanpak bij de leerlingen in de klas, bijvoorbeeld qua niveau of achtergrond?
- Is er ruimte voor differentiatie, zodat zowel sterke als zwakkere leerlingen goed bediend worden?
- Biedt de methode ook digitale ondersteuning, zoals een online oefenomgeving?
- Is de methode praktisch voor de leraar, met duidelijke handleidingen en lesplannen?
Scholen vergelijken vaak meerdere methodes voordat ze een keuze maken. Uitgevers bieden daarvoor proefpakketten aan.
Wat is het verschil tussen een lesmethode en een lesplan?
Dit worden vaak door elkaar gebruikt, maar het zijn twee verschillende dingen. Een lesmethode is het brede materiaal en de aanpak voor een heel vak of schooljaar. Een lesplan is de concrete uitwerking van één les. Als leraar gebruik je de methode als basis en schrijf je daar eventueel een lesplan op maat bij.
Met andere woorden: de methode bepaalt de richting, het lesplan bepaalt hoe je die specifieke les van woensdag gaat aanpakken.
Mag een leraar afwijken van de lesmethode?
Ja, dat mag. Een methode is een middel, geen wet. Veel leraren passen de volgorde aan, voegen eigen materiaal toe of slaan onderdelen over die niet passen bij hun klas. Ervaren leraren combineren soms elementen uit meerdere methodes.
Zorg er wel voor dat je de kerndoelen in de gaten houdt. Die zijn wettelijk vastgelegd en gelden voor elke school. Een methode helpt je die doelen te bereiken, maar jij als leraar houdt zelf de verantwoordelijkheid.
Zo pak je de keuze voor een nieuwe lesmethode aan
- Breng eerst in kaart welke kerndoelen of eindtermen voor het vak gelden.
- Bekijk wat de leerlingen nodig hebben: welk niveau, welke achtergronden, welke leerbehoeften?
- Vraag proefmaterialen aan bij meerdere uitgevers.
- Laat collega-leraren meedenken en een pilots uitvoeren in de klas.
- Evalueer na een schooljaar wat goed werkt en wat mist.
- Besluit daarna met het team of de methode definitief ingevoerd wordt.
Een methode als houvast, niet als keurslijf
Een goede lesmethode geeft je als leraar houvast. Je weet wat je wanneer moet behandelen en hoe je dat kunt doen. Tegelijkertijd is de methode een vertrekpunt, geen eindpunt. De beste lessen ontstaan als je de structuur van de methode combineert met je eigen kennis van de klas en je eigen enthousiasme voor het vak.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een lesmethode en een curriculum?
Een curriculum beschrijft de volledige inhoud en doelen van een opleiding of schooljaar. Een lesmethode is het concrete materiaal waarmee je dat curriculum uitvoert in de klas. Het curriculum geeft de richting aan, de methode geeft je de middelen.
Kunnen leerlingen zelf invloed hebben op de lesmethode?
In de meeste gevallen kiezen scholen en leraren de methode, niet de leerlingen. Wel kunnen leerlingen via leerlingenraden of evaluaties feedback geven over hoe de lessen worden gegeven. Sommige methodes bouwen bewust ruimte in voor de eigen inbreng van leerlingen, bijvoorbeeld door keuzeopdrachten of projectwerk.
Hoe vaak worden lesmethodes vernieuwd?
Uitgevers brengen regelmatig nieuwe edities uit van bestaande methodes. Dat kan zijn omdat kerndoelen veranderen, omdat digitale mogelijkheden zijn uitgebreid of omdat inzichten over leren zijn veranderd. Scholen herzien hun methodes vaak om de vijf tot tien jaar, maar dat varieert per school en vak.
Zijn er ook lesmethodes voor volwassenenonderwijs?
Ja. Ook in het volwassenenonderwijs, de inburgeringscursus of het hoger onderwijs wordt gewerkt met lesmethodes. Die zijn aangepast aan de doelgroep en het niveau. Een voorbeeld is een lesmethode voor Klassiek Grieks, bedoeld voor studenten die in één semester leren authentieke Griekse teksten te lezen.
Geef een reactie