Een nieuwe jas van 60 euro of een festivalticket vlak voordat je studiefinanciering binnenkomt. Met één klik kies je voor achteraf betalen en het voelt alsof je niets uitgeeft. Toch is het een vorm van krediet. Volgens de huidige planning gaat achteraf betalen vanaf 20 november 2026 onder strengere regels voor consumentenkrediet vallen; de definitieve invoering hangt nog af van afronding van de Nederlandse wetgeving.
Dat dit geen theoretisch verhaal is, blijkt uit recent onderzoek naar betalingsproblemen onder jongvolwassenen: jongvolwassenen met een lening hebben relatief het vaakst een betalingsachterstand van alle leeftijdsgroepen. Hieronder lees je waarom achteraf betalen zo makkelijk oploopt, wat de nieuwe regels betekenen en hoe je er grip op houdt.
Het voelt niet als lenen, maar dat is het wel
Het is begrijpelijk waarom achteraf betalen aantrekkelijk kan zijn voor studenten. Studiefinanciering en het loon van een bijbaan komen niet altijd op hetzelfde moment binnen, terwijl huur en boodschappen gewoon doorlopen. Achteraf betalen kan dan voelen als een handige brug.
Maar wat er eigenlijk gebeurt: een betaalaanbieder schiet het bedrag voor en jij betaalt later terug. Dat is krediet, ook zonder rente. Kredietverstrekkers zien dat ook zo. Kijk je naar de financiële verplichtingen in 2026 bij een leningaanvraag, dan gaat het niet alleen om leningen, maar ook om rood staan, creditcards en openstaande achteraf-betalingen.
Let vooral op gespreid betalen. Waar betaal later en betalen in drie termijnen meestal gratis zijn zolang je op tijd betaalt, sluit je bij gespreid betalen een doorlopend krediet af met rente en kosten.
Wat de cijfers zeggen
Volgens de analyse van de BKR Monitor 2025 heeft 11,1 procent van de 25- tot 30-jarigen met een krediet een betalingsachterstand. Dat is hoger dan in elke andere leeftijdsgroep. Bij 18- tot 24-jarigen is het 8,1 procent. Opvallend: jongeren lenen juist steeds minder vaak. Het probleem zit dus vooral in overzicht houden over meerdere kleine verplichtingen.
De cijfers leggen geen direct verband met achteraf betalen. Wel is die groep van 25 tot 30 jaar de studenten van net. De gewoontes die je nu opbouwt, neem je mee naar je eerste baan.
Hoe een klein bedrag toch groot wordt
Versnippering
Drie keer betalen in drie termijnen betekent negen betaalmomenten, vaak bij verschillende aanbieders zoals Klarna, Riverty of Billink. De betaalverzoeken komen per mail, meestal niet van de webshop zelf. Tussen je studiemails is zo'n bericht snel gemist.
Herinnerings- en incassokosten
Betaal je te laat, dan volgen de herinneringskosten. Gaat de vordering naar een incassobureau, dan komen er minimaal 40 euro incassokosten bij. Die jas van 60 euro kost je dan al snel 100 euro.
Gevolgen op de lange termijn
Je studieschuld bij DUO staat niet bij het BKR, maar telt wel mee bij een latere hypotheekaanvraag. Een betalingsachterstand die bij het BKR wordt geregistreerd, kan gevolgen hebben voor latere kredietaanvragen.
Wat verandert er vanaf 20 november 2026?
Volgens de huidige planning gaan vanaf 20 november 2026 strengere regels gelden op basis van de Europese richtlijn voor consumentenkrediet (CCD2). Aanbieders van achteraf betalen krijgen te maken met strengere eisen rond toezicht en kredietwaardigheid. Ook worden minderjarigen beter beschermd. De precieze Nederlandse uitwerking, waaronder de regels rond registratie en raadpleging, hangt af van de definitieve wetgeving. Het doel is om overkreditering en het opstapelen van kleine betalingsverplichtingen tegen te gaan.
Zo houd je grip tijdens je studie
Zet alles op één plek
Houd een lijstje bij van elke openstaande betaling: wat, bij welke aanbieder, hoeveel en wanneer. Zet de betaaldata meteen in je agenda.
Stel een eigen grens
Spreek bijvoorbeeld af dat je nooit meer dan één achteraf-betaling tegelijk open hebt staan. Een vaste regel maakt nee zeggen makkelijker.
Stel jezelf één vraag
Zou ik dit ook kopen als ik nu meteen moest betalen? Is het antwoord nee, laat de aankoop dan liggen. Zo'n vaste controlevraag kan helpen om impulsaankopen af te remmen.
Loopt het toch uit de hand?
Wacht niet af. Neem contact op met de aanbieder voordat een betaling naar een incassobureau gaat en vraag om een betalingsregeling. Je gemeente biedt gratis schuldhulpverlening en bij je hogeschool of universiteit kun je terecht bij een studentendecaan.
Wil je precies weten waar je op moet letten? De AFM zet de risico's van achteraf betalen overzichtelijk op een rij, inclusief tips om extra kosten te voorkomen.
