Studeren aan het hbo of de universiteit? Dan kom je al snel het woord tentamen tegen. Een tentamen is een toets waarmee je aantoont dat je de stof van één specifiek vak beheerst. Het verschilt van een examen, dat meestal de afsluiting van een hele opleiding markeert. Bij een tentamen gaat het puur om dat ene vak, en je krijgt vrijwel altijd de kans om het opnieuw te doen als je het niet haalt.
Hoe werkt een tentamen precies?
Aan het einde van een studieperiode, zoals een blok of semester, sluit je een vak af met een tentamen. Je laat zien wat je hebt geleerd door vragen te beantwoorden. De vorm verschilt per vak en opleiding. Soms zijn het meerkeuzevragen, soms open vragen waarbij je uitgebreid moet uitleggen, en soms een combinatie van beide. Er zijn ook vakken waarbij je een mondeling tentamen doet: je beantwoordt de vragen dan niet op papier, maar in een gesprek met een docent of examencommissie.
De uitkomst van een tentamen drukt de instelling uit in een cijfer, vaak op een schaal van één tot tien. Een voldoende is meestal een zes. Haal je dat niet, dan mag je het tentamen opnieuw proberen via een herkansing.
Wat is het verschil tussen een tentamen en een examen?
Dit is een vraag die veel studenten bezighoudt. Het verschil zit hem in het doel en het gewicht. Een tentamen toetst de kennis van één vak en is onderdeel van je studie. Je hebt meerdere tentamens per jaar, verspreid over verschillende vakken.
Een examen is groter. Het sluit een hele opleiding of een groot deel ervan af. Denk aan het eindexamen op de middelbare school of een afsluitend examen aan het einde van een masteropleiding. Bij een examen staat er meer op het spel: het bepaalt of je een diploma krijgt. Bij een tentamen is de impact beperkter, al tellen je tentamencijfers uiteindelijk wel mee voor je einddiploma.
Welke vormen van tentamens zijn er?
Niet elk tentamen ziet er hetzelfde uit. Dit zijn de meest voorkomende vormen:
- Schriftelijk tentamen: je maakt de toets op papier of op een computer, meestal in een grote zaal onder toezicht.
- Mondeling tentamen: je beantwoordt vragen in een gesprek met een docent. Dit vraagt om een goede beheersing van de stof, want je kunt niet terugkijken op aantekeningen.
- Online tentamen: steeds meer opleidingen bieden toetsen aan via een online platform, soms thuis en soms op locatie.
- Open boek tentamen: je mag je aantekeningen of het studieboek raadplegen. De vragen zijn dan vaak complexer en gericht op inzicht in plaats van reproductie.
- Take-home tentamen: je krijgt de opdracht mee naar huis en levert je antwoorden binnen een bepaalde tijd in.
Hoe bereid je je goed voor?
Een goede voorbereiding begint ruim van tevoren, niet de avond voor het tentamen. Dit zijn stappen die werken:
- Lees de stof regelmatig door, niet alleen aan het einde van het blok.
- Maak samenvattingen van elk hoofdstuk of elke les. Schrijven helpt bij het onthouden.
- Oefen met oude tentamens als die beschikbaar zijn. Veel opleidingen stellen deze beschikbaar via de bibliotheek of een digitale leeromgeving.
- Stel jezelf vragen over de stof in plaats van alleen te lezen. Actief nadenken werkt beter dan passief herlezen.
- Plan je studietijd in. Verdeel de stof over meerdere dagen en houd rekening met de moeilijkheidsgraad van het vak.
- Zorg voor een goede nachtrust voor het tentamen. Uitgerust presteren gaat beter dan slaperig en gestresst.
Wat als je een tentamen niet haalt?
Niet halen is vervelend, maar het is geen ramp. Bij de meeste hbo- en universitaire opleidingen krijg je minimaal één herkansing per vak. Wanneer die herkansing plaatsvindt, verschilt per opleiding en per vak. Soms is dat al een paar weken later, soms aan het einde van het studiejaar.
Gebruik de tijd tussen het tentamen en de herkansing slim. Vraag een docent om feedback op wat er misging. Zo weet je precies welke onderdelen je beter moet begrijpen en verspil je geen tijd aan stof die je al goed beheerst.
Tentamens en je studievoortgang
Je tentamencijfers bepalen mede of je studiepunten, ook wel ECTS of studiepunten genoemd, behaalt voor een vak. Die punten heb je nodig om verder te kunnen met je studie en uiteindelijk je diploma te halen. Sommige opleidingen werken met een bindend studieadvies: haal je in het eerste jaar te weinig punten, dan mag je de opleiding niet voortzetten. Tentamens spelen daarin een directe rol. Het loont dus om ze serieus te nemen, ook als het gaat om vakken die je minder interessant vindt.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak mag je een tentamen herkansen?
Het aantal herkansingen verschilt per opleiding. Bij de meeste hbo- en universitaire studies krijg je minimaal één herkansing per tentamen. Sommige opleidingen bieden meer mogelijkheden. Kijk in de onderwijs- en examenregeling van jouw opleiding voor de exacte regels.
Telt een tentamencijfer mee voor je diploma?
Ja, tentamencijfers tellen mee voor je diploma. Ze bepalen of je de bijbehorende studiepunten behaalt en in sommige gevallen ook je eindgemiddelde. Zonder voldoende tentamencijfers haal je de benodigde studiepunten niet en kun je je opleiding niet afronden.
Mag je hulpmiddelen gebruiken bij een tentamen?
Dit hangt af van het type tentamen en de regels van de opleiding. Bij een gesloten tentamen zijn hulpmiddelen niet toegestaan. Bij een open boek tentamen mag je bepaalde materialen raadplegen. De docent of de tentameninstructies geven altijd duidelijk aan wat is toegestaan.
Wat is het verschil tussen een toets en een tentamen?
Een toets is een breder begrip en verwijst naar elke vorm van beoordeling, ook kleine tussentijdse tests. Een tentamen is specifieker: het gaat om de officiële, vaak grotere toets aan het einde van een vak of studieperiode, met bijbehorende studiepunten en formele herkansingsmogelijkheden.
Geef een reactie