Spanning en stress houden je wakker
Het gebeurt veel dat stress een rol speelt bij slecht slapen. Als je piekert over werk, school of situaties thuis, kan je hoofd ‘aan’ blijven staan. Je hersenen blijven actief, waardoor je niet tot rust komt. Ook zorgen zorgen voor spanning in je lichaam. Als je spieren gespannen zijn, lukt ontspannen slapen moeilijk. Vaak ga je nadenken over alles wat nog moet of wat je overdag hebt meegemaakt. Hierdoor val je niet gemakkelijk in slaap, of word je vaak wakker. Probeer vaste momentjes te maken om te ontspannen: een rustig muziekje, lezen of mediteren helpen soms. Geef jezelf de tijd om na de dag tot rust te komen.
Invloed van je leefstijl op slaap
Niet alleen stress speelt mee, wat je doet op een dag heeft ook invloed op slaap. Overdag veel cafeïne, zoals koffie of energiedrankjes, maakt het moeilijker om ’s avonds slaperig te worden. Ook laat sporten of veel schermtijd voor het slapengaan houden je hersenen actief. Het blauwe licht van je telefoon of televisie remt de aanmaak van melatonine, het stofje dat je slaperig maakt. Als je hele dagen binnen zit, krijg je weinig daglicht. Dat kan ook je slaapritme verstoren, omdat je lichaam niet goed weet wanneer het dag of nacht is. Probeer dus om overdag wat meer naar buiten te gaan en ’s avonds rust te zoeken zonder beeldschermen.
Lichamelijke klachten en onrustige nachten
Naast psychische spanning zijn er lichamelijke redenen voor slecht slapen. Sommige mensen hebben pijn aan hun lichaam of moeten regelmatig naar het toilet. Ook medische klachten zoals astma, allergieën of bijvoorbeeld een onrustige ademhaling kunnen nachtelijke rust verstoren. Luide geluiden rondom je huis, zoals verkeer of snurkende huisgenoten, maken inslapen lastig. Soms kan de matras of het kussen te hard of te zacht zijn, waardoor je ongemak voelt. Het kan helpen om deze stoorzenders te beperken, bijvoorbeeld met oordoppen of verduisterende gordijnen. Houd ook je slaapkamer zo koel en donker mogelijk.
Verstoord slaapritme door gewoontes of medicijnen
Je slaapritme raakt snel uit balans door onregelmatige tijden. Bij laat opstaan, ‘uitslapen’ of steeds een andere bedtijd raakt je biologische klok in de war. Ook overdag slapen of dutjes maken zorgt ervoor dat je ’s nachts minder moe bent. Daarnaast zijn er medicijnen en slaapmiddelen die je ritme verstoren of je juist wakker houden. Zogenaamde slaappillen lijken handig, maar helpen meestal niet om beter te slapen. Je raakt eraan gewend, waardoor je daarna alleen nog maar slechter slaapt zonder deze middelen. Bespreek met je huisarts als je merkt dat je steeds vaker een middeltje neemt om in slaap te komen.
Wat kun je zelf doen voor een betere nachtrust
Een vast avondritueel kan helpen je lichaam te laten wennen aan slapen op een vast moment. Ga elke avond rond dezelfde tijd naar bed en sta ook op een vast tijdstip op, liefst ook in het weekend. Maak je slaapkamer donker en koel, en ruim afleidende spullen op. Zorg dat je overdag geregeld daglicht ziet en beweeg genoeg, ook als het maar een kleine wandeling is. Eet niet vlak voor het slapen gaan, en probeer cafeïne en alcohol te vermijden in de avond. Zoek ontspanning en stel je zorgen eventueel uit tot de ochtend. Blijven de problemen aanhouden, dan kun je altijd hulp vragen aan een arts om samen te kijken wat er aan de hand is.
Veelgestelde vragen over niet kunnen slapen
Wat moet ik doen als ik uren wakker lig?
Als je lang wakker ligt, ga er dan even uit en doe iets rustigs, zoals een boek lezen. Blijf niet de hele tijd op de klok kijken. Je lichaam krijgt dan soms vanzelf weer slaap.
Kunnen medicijnen mijn slaap verstoren?
Bepaalde medicijnen kunnen slaapmoeilijkheden geven. Als je vermoedt dat je door medicijnen niet goed slaapt, bespreek dit dan met je arts.
Helpt het om overdag een dutje te doen?
Dutjes overdag kunnen je nachtrust juist verstoren. Probeer alleen een kort dutje te doen als het echt nodig is, bijvoorbeeld als je je niet veilig voelt in het verkeer of iets belangrijks moet doen.
Waarom is veel schermtijd niet goed voor het slapen?
Beeldschermen geven blauw licht af, waardoor je lichaam minder makkelijk het stofje melatonine aanmaakt. Hierdoor word je minder slaperig en kan inslapen lastig zijn.
Wat als ik al lang slecht slaap en niks helpt?
Slaap je al weken slecht en heb je veel last in het dagelijks leven, zoek dan hulp bij een arts of slaapdeskundige. Zij kunnen samen met jou op zoek gaan naar een oplossing.









